Od 12 sierpnia 2026 r. w całej Unii Europejskiej obowiązuje rozporządzenie o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (PPWR), które jako pierwszy element wdrożenia wprowadziło twarde limity na tzw. wieczne chemikalia – PFAS – w opakowaniach mających kontakt z żywnością. To realna zmiana reguł gry dla każdego, kto sprowadza towary z Chin: od producentów naczyń jednorazowych, przez firmy tekstylne, po importerów sprzętu outdoorowego. W tym artykule pokazujemy praktyczną mapę ryzyka – jakie kategorie towarów najczęściej podchodzą pod PFAS i na co zwrócić uwagę już na etapie zamawiania towaru w Chinach.
Czym są PFAS i dlaczego akurat teraz robi się o nich głośno
PFAS (per- i polifluoroalkilowe substancje) to grupa kilku tysięcy związków chemicznych stosowanych od dekad ze względu na ich odporność na wodę, tłuszcz i wysoką temperaturę. Problem w tym, że praktycznie nie rozkładają się w środowisku. Substancje te przez lata były masowo wykorzystywane w powłokach, laminatach papierowych, membranach tekstylnych czy patelniach nieprzywierających, a duża część światowej produkcji tego typu materiałów pochodzi właśnie z Chin.
Nowe przepisy unijne nie są jedynym elementem układanki – równolegle trwają prace nad ogólnym ograniczeniem PFAS w ramach rozporządzenia REACH, obejmującym znacznie szerszy zakres produktów niż tylko opakowania żywnościowe. Dla importera oznacza to jedno: to, co dziś jest legalne, za rok lub dwa może już nie być dopuszczone do obrotu.
Kluczowe limity, o których musi wiedzieć każdy importer
Rozporządzenie PPWR w art. 5 wprowadza dla opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością (czyli objętych też rozporządzeniem 1935/2004) trzy progi, których przekroczenie wyklucza wprowadzenie towaru na rynek UE:
- 25 ppb dla pojedynczej substancji PFAS,
- 250 ppb dla sumy oznaczanych PFAS,
- 50 mg/kg fluoru całkowitego.
Poza zakresem tych limitów pozostają na razie opakowania kosmetyczne, techniczne, transportowe i przemysłowe – ale to nie znaczy, że są całkowicie bezpieczne prawnie, bo obejmują je inne, szersze regulacje dotyczące metali ciężkich i planowane ograniczenia REACH.
Praktyczna mapa grup ryzyka
1. Opakowania do żywności
To dziś najbardziej newralgiczna kategoria. Pojemniki na wynos, opakowania typu fast food, tacki, kubki papierowe z powłoką, a przede wszystkim pudełka na pizzę i papier do pieczenia – to klasyczne nośniki PFAS, ponieważ chemikalia te nadają papierowi odporność na tłuszcz i wilgoć bez konieczności stosowania folii plastikowej. Importując tego typu asortyment z Chin, trzeba mieć od dostawcy dokumentację potwierdzającą brak PFAS albo wynik badania poniżej progów ustawowych.
2. Papier powlekany
Nie tylko opakowania spożywcze, ale też papier powlekany stosowany w etykietach, wykładzinach pudełek czy papierze piekarniczym sprzedawanym osobno bywa uszlachetniany związkami fluorowymi dla uzyskania odporności na tłuszcz i wodę. Ryzyko jest tu podobne jak przy opakowaniach żywnościowych, ale często umyka uwadze importerów, bo produkt trafia do oferty jako „artykuł papierniczy”, a nie „opakowanie”.
3. Tekstylia hydrofobowe
Tkaniny wodoodporne i „oddychające”, kurtki przeciwdeszczowe, obrusy plamoodporne, pościel czy tapicerka z wykończeniem hydrofobowym – to kolejny duży obszar ryzyka. PFAS odpowiadają tu za efekt zbierania się wody na powierzchni materiału. Choć te produkty formalnie nie podlegają jeszcze limitom PPWR (bo nie są opakowaniami spożywczymi), są głównym celem planowanego ograniczenia REACH, nad którym pracuje ECHA wraz z władzami Danii, Niemiec, Holandii, Norwegii i Szwecji.
4.Naczynia i akcesoria kuchenne
Patelnie i garnki z powłoką nieprzywierającą, formy do pieczenia, a także jednorazowe naczynia papierowe z laminatem – to segment, w którym PFAS bywają stosowane zarówno w samej powłoce, jak i w procesie produkcji. Przy imporcie naczyń wielokrotnego użytku kluczowe jest sprawdzenie, czy powłoka bazuje na PTFE nowej generacji zgodnym z aktualnymi normami, a nie na starszych, tańszych formułach zawierających długołańcuchowe PFAS.
5. Produkty outdoorowe
Odzież i sprzęt turystyczny – membrany wodoodporne, impregnaty do namiotów i plecaków, obuwie trekkingowe – to branża, która przez lata najmocniej opierała się na PFAS ze względu na ich skuteczność w warunkach ekstremalnych. To właśnie tu spodziewane jest jedno z najbardziej odczuwalnych zaostrzeń w ramach przyszłego ograniczenia REACH, dlatego warto już teraz pytać chińskich producentów o alternatywne impregnaty (np. na bazie węglowodorów czy silikonu).
6. Powłoki funkcjonalne
Ostatnia, najszersza kategoria to wszelkiego rodzaju powłoki antyadhezyjne, olejoodporne i wodoodporne stosowane na formach przemysłowych, opakowaniach kosmetycznych, elementach elektroniki czy akcesoriach budowlanych. Ryzyko jest tu trudniejsze do oszacowania, bo skład powłoki rzadko jest widoczny w karcie produktu – konieczne jest bezpośrednie zapytanie do fabryki o kartę charakterystyki (SDS) i deklarację zgodności.
Co powinien zrobić importer już teraz
- Poprosić dostawcę o pisemną deklarację braku PFAS lub raport z badania zgodny z normą ISO/IEC 17025.
- Zweryfikować, czy dany produkt w ogóle podlega limitom PPWR, czy raczej przyszłym ograniczeniom REACH – zakres i terminy są różne.
- Przy nowych wzorach opakowań spożywczych zaplanować badanie fluoru całkowitego przed uruchomieniem produkcji, a nie po dostarczeniu towaru do UE.
- Zwracać uwagę na niepozorne kategorie – papier powlekany i powłoki funkcjonalne, które rzadko są kojarzone z PFAS, a regularnie je zawierają.
Podsumowanie
PFAS przestają być tematem niszowym dla laboratoriów chemicznych, a stają się realnym punktem kontroli przy odprawie i wprowadzaniu towaru na rynek UE. Największe ryzyko dotyczy dziś opakowań spożywczych i papieru powlekanego, ale tekstylia hydrofobowe, naczynia, produkty outdoorowe i powłoki funkcjonalne to obszary, w których zaostrzenie przepisów jest już przesądzone. Firmy importujące z Chin, które już teraz zadbają o dokumentację i komunikację z fabrykami, unikną kosztownych niespodzianek przy kolejnych falach regulacji.